ფაქტია, რომ ე.წ. „ტალიავინის დასკვნა“ დიპლომატიური დოკუმენტია, რადგან მის მიზანს კონფლიქტში ჩართული რომელიმე მხარის დადანაშაულება არ წარმოადგენდა. სწორედ ამიტომ, დასკვნაში ყველა მხარე საკუთარ სიმართლეს პოულობს. მიუხედავად ამისა, „ტალიავინის დასკვნის“ საფუძველზე 2008 წლის აგვისტოს ომის სამართლებრივი შეფასება უდავოდ საინტერესოა.
ძალის გამოყენების მუქარა
გაეროს ქარტიის მეორე მუხლის მეოთხე ქვეპუნქტი კრძალავას არამარტო ძალის გამოყენებას, არამედ ძალის გამოყენების მუქარასაც. კერძოდ კი, აღნიშნულია: „ყველა წევრმა თავი უნდა შეიკავოს ძალის გამოყენების მუქარის ან ძალის გამოყენებისგან ნებისმიერი სახელმწიფოს ტერიტორიული ხელშეუხებლობისა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ ან გაეროს მიზნებისთვის შეუფერებელი სხვა ნებისმიერი სახით “.
ფაქტების დამდგენი მისიის ანგარიშში ნათქვამია, რომ რუსეთმა და საქართველომ დაარღვიეს ქარტიის 2(4) მუხლი, რადგან ორივე მხარე ახორციელებდა ძალის გამოყენების მუქარას, რომელიც არ იყო თანხვედრაში ქარტიით გათვალისწინებულ თავდაცვის უფლებასთან, ანუ 51-ე მუხლთან. „რუსეთმა და საქართველომ დაარღვის ქარტიის მეორე მუხლი, რომელიც კრძალავს ძალის გამოყენების მუქარას... ორმხრივმა მუქარამ შექმნა უნდობლობის გარემო, რომელიც წლების განმავლობაში მიმდინარე ესკალაციის შედეგად, სერიოზულ კრიზისად იქცა“, - აღნიშნულია ანგარიშში.
საქართველო - (1) 2008 წლის გაზაფხულზე საქართველომ აფხაზეთის საჰაერო სივრცის კონტროლი დაიწყო. (2) მონაწილეობას იღებდა ორმხრივ სროლებში სამხრეთ ოსეთთან. (3) საქართველო აქტიურ სამხედრო შეიარაღებაზე იყო გადართული. თანამედროვე იარაღით მესამე მხარეც ამარაგებდა. ასევე, საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლების განცხადებები ხელს უწყობდა კონფლიქტის ესკალაციას.
რუსეთი - (1) 2008 წლის აპრილში რუსეთი თბილისს დაემუქრა, რომ ნატოში გაწევრიანება აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთი საბოლოო დაკარგვასა და იქ რუსეთის სამხედრო ბაზების განლაგებას გამოიწვევდა. (2) აპრილში საგარეო საქმეთა მინისტრმა საქართველო გააფრთხილა, რომ მოსკოვი გამოიყენებდა სამხედრო ძალას, თუ საქართველო აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთზე თავადასხმას განახორციელებდა. (3) რუსული ავიაციის მიერ სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის ტერიტორიაზე ფრენების განხორციელება თბილისზე მუქარა იყო. (4) მაისში, საქართველოს თანხმობის გარეშე, რუსეთმა აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში სამხედროების რაოდენობა გაზარდა, ხოლო ივნისში რუსეთი ატარებდა სამხედრო წვრთნებს - „კავკასია 2008“. რუსეთის ქმედებები ხელს უწყობდა დაძაბულობის კიდევ უფრო გაზრდას.
იქიდან გამომდინარე, რომ ძალის გამოყენების მუქარა არ იყო თანხვედრაში ქარტიის 51-ე მუხლში გაწერილ თავადაცვის უფლებასთან, რადგან არ არსებობდა თავდაცვის უფლების ამოქმედების წინაპირობა, მისია ორივე მხარეს მეორე მუხლის მეოთხე ქვეპუნქტის -2(4) - დარღვევაში ადანაშაულებს.
ძალის გამოყენება
ქარტიის მეორე მუხლი ძალის გამოყენებას კრძალავს, თუმცა 51-ე მუხლი უშვებს გამონაკლისს (გამონაკლიის უშვებს 42-ე მუხლიც, თუმცა ამ შემთხვევაში მისი განხილვა რელევანტური არ არის) და თავადასხმის შემთხვევაში სახელმწიფოს უტოვებს ინდივიდუალურ ან კოლექტიურ თავდაცვის უფლებას. „გაეროს წესდება არ ეხება ინდივიდუალურ და კოლექტიური თავდაცვის ხელშეუვალ უფლებას, თუ შეიარაღებული თავადასხმა მოხდება ორგანიზაციის წევრზე, ვიდრე უშიშროების საბჭო მიიღებს საერთაშორისო მშვიდობისა და უშიშროების დასაცავად აუცილებელ ზომებს “, - აღნიშნულია 51-ე მუხლში.
ქარტიის 2(4) მუხლი კრძალავს ძალის გამოყენებას სხვა „სახელმწიფოს ტერიტორიული ხელშეუხებლობის ან პოლიტიკური დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ“. იქიდან გამომდინარე, რომ სამხრეთ ოსეთის ტერიტორია საქართველოს საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრებს შიგნითაა და ყველა სახელმწიფოს აქვს უფლება ძალა გამოიყენოს საკუთარ ტერიტორიაზე, 2(4) მუხლი 2008 წლის კონფლიქტთან თანხვედრაში არ არის, თუმცა, მისიის დასკვნაში აღნიშნულია - „მიუხედავად იმისა, რომ კონფლიქტში მონაწილე მხარეებს განსხვავებული სტატუსი (საქართველო - სახელმწიფო, ხოლო სამხრეთ ოსეთი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი და ლეგალურად საქართველოს ნაწილი) აქვთ გაეროს ქარტიაში მოყვანილი ძალის გამოყენების აკრძალვა კონფლიქტთან თანხვედრაში მოდის “.
მისია ფაქტს სამი არგუმენტით ამყარებს. პირველი, 1992 წლის რუსეთ-საქართველოს სოჭის ხელშეკრულებით საქართველომ სამხრეთ ოსეთში ძალის გამოუყენებლობის ვალდებულება აიღო. მეორე, საქართველომ ძალის გამოუყენებლობის ვალდებულება კიდევ ერთხელ დაადასტურა სამხრეთ ოსეთთან 1994 წელს დადებული შეთანხმებით - „ქართულ-ოსური კონფლიქტის მშვიდობიანი გზით რეგულაციისა და შერეული საკონტროლო კომისიის შესახებ“. მესამე, 1996 წლის 16 მაისის მემორანდუმში - „ქართულ-ოსური კონფლიქტის მონაწილე მხარეებს შორის ნდობისა და უსაფრთხოების აღდგენის შესახებ“ მხარეებმა ნათლად გამოხატეს, რომ კონფლიქტის ძალისმიერი გზით გადაწყვეტას გამორიცხავენ.
მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებებში სამხრეთ ოსეთი, როგორც სახელმწიფო და როგორც მხარე არ მონაწილეობდა, მისიამ მიიჩნია, რომ კონფლიქტზე გაეროს ქარტიიის მეორე მუხლით ძალის გამოყენების აკრძალვა ვრცელდებოდა. გარდა ამისა, დასკვნაში აღნიშნულია, რომ კონფლიქტი მიესადაგება არამარტო 2(4)-ე, არამედ 51-ე მუხლსაც. „თუ ძალის გამოყენება აკრძალულია სახელმწიფოებსა და შეზღუდულ სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნებს შორის ურთიერთობებში, მაშინ თავდაცვის უფლების ამოქმედებაც ორივე მხარეს უნდა შეეძლოს“.
საქართველოს მიერ ძალის გამოყენება სამხრეთ ოსეთი წინააღმდეგ
მას შემდეგ, რაც ქართული სოფლების, პოლიციელებისა და სამშვიდობოების მისამართის ოსმა მილიციელებმა იერიში მიიტანეს, საქართველომ აამოქმედა გაეროს ქარტიით გათვალისწინებული თავდაცვის უფლება, აქედან გამომდინარე, საქართველოს ქმედებები იყო ლეგალური. თუმცა, რაც შეეხება ჩვეულებითი სამართლით გათვალისწინებულ ძალის გამოყენების აუცილებლობასა და პროპორციულობას, მისია აღნიშნავს, რომ ამ კუთხით საქართველოს ქმედებები ნაწილობრივ არ იყო ლეგალური. მაგალითად, დასკვნაში წერია, რომ ქართული არმიის მიერ განხორციელებული წერტილოვანი (on-the-spot) დარტყმები იყო აუცილებელია და პროპორციული, ხოლო „შეტევა, რომელიც 7 აგვისტოს დაიწყო, მიუხედავად იმისა, იყო თუ არა აუცილებელი, არ იყო პროპორციული ერთადერთ დასაშვებ მიზანთან - თავდაცვა სამხრეთ ოსეთის შეტევის შესაკავებლად“ .
საქართველოს მიერ ძალის გამოყენება რუსეთის წინააღმდეგ
უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ საქართველოს არ გამოუყენებია ძალა რუსეთის არმიის წინააღმდეგ რუსეთის ტერიტორიაზე, ქართული არმია საქართველოს ტერიტორიაზე მოქმედებდა. მიუხედავად ამისა, ანგარიშში ნათქვამია, რომ საკუთარ ტერიტორიაზე მეორე სახელმწიფოს წინააღმდეგ მიმართული პირდაპირი დარტყმაც ქარტიის მეორე მუხლის მეოთხე ქვეპუნქტის დარღვევად ითვლება.
ქართულმა მხარემ რუსეთის წინააღმდეგ ძალის გამოყენება თავდაცვის უფლების გამოყენებით ახსნა. სწორედ ამიტომ, ანგარიშში განხილულია სამი შესაძლო სცენარი, როცა საქართველოს ლეგალურად შეეძლო თავდაცვის უფლების ამოქმედება.
პირველი, რუსული არმია ახორციელებდა შეტევას ან არსებობდა ამის გარდაუვალი საფრთხე. საქართველო ამტკიცებდა, რომ 7 აგვისტოს შეტევის დაწყებამდე რუსული არმია სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა, თუმცა ეს ინფორმაცია მისიამ ვერ დაადასტურა. „რუსეთის შემოჭრას არ გამოუწვევა საქართველოს სამხედრო ოპერაცია. სწორედ ამიტომ, არ წარმოადგენდა სამხედრო თავდასხმას, 51-ე მუხლით გათვალისწინებული თავადაცვის უფლების ასამოქმედებლად, ხოლო ქართული მხარის მოლოდინი, რომ რუსეთი შესაძლოა შემოჭრას გეგმავდა თავადაცვის უფლების ამოქმედებას არ ამართლებს“ , - აღნიშნულია დასკვნაში.
მეორე, რუსეთის მიერ სოჭის შეთანხმების დარღვევა შესაძლოა შეფასებულიყო სამხედრო თავდასხმად, ანუ თუ სამხრეთ ოსეთში განლაგებული რუსი მშვიდობისმყოფელები დაარღვევდნენ საკუთარი მანდატით გათვალისწინებულ უფლებამოსილებას, თუმცა მისიამ მშვიდობისმყოფელების მიერ მანდატის დარღვევა ვერ დაადასტურა. „მისიის მიერ მოკვლეული მასალის საფუძველზე დგინდება, რომ რუსეთის მხრიდან საქართველოზე თავადასხმა სამხრეთ ოსეთში განლაგებული სამხედრო ძალების მიერ შეთანხმების დარღვევის სახით არ დასტურდება “.
მესამე, რუსეთის მიერ საქართველოზე თავდასხმა იქნებოდა მაშინ, თუ დადგინდებოდა, რომ 8 აგვისტოს რუსეთი უკვე ეხმარებოდა სამხრეთ ოსეთის მილიციას, ხოლო ჩრდილოეთ კავკასიელი არალეგალები ჩართულნი იყვნენ კონფლიქტში. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ რუსეთის მიერ სამხედრო შეტევის წინაპირობა ჩრდილოეთ კავკასიელი მებრძოლების გამოგზავნით არ არსებობდა. გარდა ამისა, სამხრეთ ოსეთის მილიციის მიერ საქართველოზე მიტანილი იერიშით არ დასტურდება ის, რომ ოსური მილიცია რუსეთის მიერ „ეფექტიანად კონტროლდებოდა“.
ამ ფაქტებიდან გამომდინარე, მისია ასკვნის, რომ საქართველოს მიერ 7 და 8 აგვისტოს ცხინვალში ჩატარებული სამხედრო ოპერაცია არ შეიძლება შეფასდეს თავდაცვად, რადგან არ არსებობდა რუსეთის მიერ მოქმედი და გარდაუვალი სამხედრო შეტევის საფრთხე მაშინ, როცა საქართველომ დაიწყო ოპერაცია. ამასთანავე, რუსეთს არ გამოუყენებია სამხედრო ძალა საქართველოს წინააღმდეგ, ეს მოხდა შემდეგ, ხოლო თავდაცვა სავარაუდო რუსეთის თავდასხმაზე დაშვებული არ არის. სამშვიდობოების განლაგების შესახებ საქართველოსა და რუსეთს შორის დადებული შეთანხმების უმნიშვნელო დარღვევა რუსეთის მიერ სამხედრო თავდასხმას, რომელიც საქართველოს თავდაცვას გაამართლებდა, არ წარმოადგენდა. გარდა ამისა, სამხრეთ ოსეთის მიერ დაწყებული სამხედრო ოპერაცია რუსეთის მიერ საქართველოზე თავდასხმად არ შეიძლება შეფასდეს.
რუსეთის მიერ ძალის გამოყენება საქართველოს წინააღმდეგ
ოფიციალურად, რუსეთმა 51-ე მუხლით გათვალისწინებული თავდაცვის უფლების ამოქმედება საქართველოს მიერ რუს მშვიდობისმყოფელებზე მიტანილი იერიში ახსნა.
2008 წლის კონფლიქტში რუსეთი რამდენიმე გზით იყო ჩართული. პირველი, სოჭის შეთანხმების საფუძველზე სამხრეთ ოსეთში განლაგებული მშვიდობისმყოფელები ბრძოლებში ჩართულნი აღმოჩნდნენ. მეორე, რუსეთის რეგულარული არმია იბრძოდა სამხრეთ ოსეთში, აფხაზეთში და საქართველოს ტერიტორიის სიღრმეში. მესამე, ჩრდილოეთ კავკასიელი არალეგალები ჩართულნი აღმოჩნდნენ ბრძოლებში. გარდა ამისა, აფხაზურ და სამხრეთ ოსურ ძალებს რუსეთი ფინანსურ და მატერიალურ დახმარებას უწევდა.
ქართული არმიის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე განლაგებული რუს მშვიდობისმყოფელებზე განხორციელებული იერიში - თუ ეს არ იყო თავდაცვა რუსეთის მხრიდან განხორციელებულ შეტევაზე (რაც მისიამ ვერ დაადასტურა) - უდრის შეტევას რუსეთის ტერიტორიაზე და რუსეთს აქვს თავდაცვის უფლება, მაგრამ მისიამ ქართველების მიერ მშვიდობისმყოფელებზე განხორციელებული თავდასხმა ვერ დაადასტურა.
რაც შეეხება აუცილებლობასა და პროპორციულობას, დასკვნაში აღნიშნულია, რომ რუსეთმა ორივე ნორმა დაარღვია, რადგან თუ რუსეთი თავს იცავდა რუსულ სამხედრო ბაზებზე მიტანი იერიშისგან, მისი ერთადერთი მიზანი ამ საფრთხის აღმოფხვრა უნდა ყოფილიყო. ქართული არმიის სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიიდან განდევნა და ტერიტორიის დაკავება რუსეთის ლეგიტიმური მიზანი არ იყო, რადგან რუსეთს არ შეეძლო დაყრდნობოდა სამხრეთ ოსეთის კოლექტიურ თავდაცვას. რუსეთის ლეგიტიმური მიზანი შეზღუდული იყო.
რუსეთის რეაქცია ქართულ თავდასხმაზე გასცდა ბაზებს, რაც არ იყო აუცილებელი. ძირითადად რუსეთის სამიზნე სამხედრო ობიექტები იყო, მაგრამ მხოლოდ რამდენიმე მათგანი იყო დაკავშირებული საქართველოს მიერ სამხრეთ ოსეთის თავდასხმასთან. რუსეთის სამხედრო მხარდაჭერა აფხაზებისთვის ასევე არ არის გამართლებული - კოდორის ხეობის დაბომბვა არ უკავშირდებოდა სამხრეთ ოსეთის კონფლიქტს. იგივე შეიძლება ითქვას შავ ზღვაში რუსეთის გემების შემოსვლაზე. „საშუალებები, რომლებიც რუსებმა დასაშვები მიზნის მისაღწევად გამოიყენა არ არის თანხვედრაში მიზანთან... საერთაშორისო სამართლის თანახმად, რუსეთის სამხედრო ქმედებები, როგორც მთლიანობა, არ იყო აუცილებელი და პროპორციული სამხრეთ ოსეთში რუსი მშვიდობისმყოფელების დასაცავად“ .
აღსანიშნავია, რომ რუსეთი საკუთარ ქმედებებს „მედვედევ-სარკოზის“ შეთანხმების საფუძველზე ევროკავშირის მონიტორინგის მისიის დაფუძნებამდე სოჭის შეთანხმებით გათვალისწინებული სამშვიდობო მისიის გაგრძელების აუცილებლობით ხსნიდა, თუმცა დასკვნაში აღნიშნულია, რომ რუსეთს სამშვიდობო მისიის შესასრულებლად ძალის გამოყენების გამართლება არ შეეძლო.
სამხედრო ინტერვენციის გასამართლებლად რუსეთი ამტკიცებდა, რომ ინტერვენცია სამხრეთ ოსეთის თხოვნის შემდეგ დაიწყო, თუმცა დასკვნაში აღნიშნულია, რომ მსგავსი მოწვევით ინტერვენციის გამართლება საკამათოა.
ამ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს სამი მიდგომა: ტრადიციული მიდგომის თანახმად, რუსეთისთვის ინტერვენციის თხოვნით მხოლოდ საქართველოს ლეგალურ მთავრობას შეეძლო მიემართა. ნეგატიური თანასწორობის დოქტრინა მიიჩნევს, რომ ყოველგვარი მოწვევით სამოქალაქო ომში მესამე ძალის ჩართვა არალეგალურ ძალის გამოყენებად ითვლება. პოზიტიური თანასწორობის დოქტრინა უშვებს სამოქალაქო ომში ინტერვენციას, რადგან სიტუაციას განიხილავს, როგორც სახელმწიფოთშორის ომს და აღიარებს, რომ სიტუაციის სტაბილიზაციის მიზნით ნებისმიერ მხარეს აქვს უფლება მოიწვიოს მესამე ძალა.
ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ სამხრეთ ოსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ მათ მხარდასაჭერად რუსეთის მოწვევა ლეგალური არ შეიძლებოდა ყოფილიყო, რადგან გამოყოფა/სეცესია სამხედრო გზით კანონიერი არ არის. „თუ სეპარატისტს აკრძალული აქვს ძალის გამოყენება, მას აკრძალული უნდა ჰქონდეს მესამე ძალის მოწვევა. ასე რომ, რუსეთის ქმედებები სამხრეთ ოსეთიის ხელისუფლების მოწვევით არ არის გამართლებული “, - აღნიშნულია დასკვნაში.
რუსეთი საქართველოზე შეტევას სამხრეთ.ოსეთის დაცვის მოტივითაც ამართლებდა, ანუ 51-ე მუხლით განსაზღვრულ კოლექტიური თავდაცვის უფლებას იყენებდა, თუმცა რუსეთის ქმედებები საერთაშორისო სამართლის ნორმებში არ ჯდება, რადგან 1996 წლის მემორანდუმის საფუძველზე რუსეთს მედიატორის როლი უნდა შეესრულებინა. გარდა ამისა, თუ ჩავთვლით, რომ რუსეთი კოლექტიური თავდაცვის უფლებით სარგებლობდა, ამ შემთხვევაშიც კი, აუცილებლობისა და პროპორციულობის ნორმები დარღვეულია.
რუსეთის პრეზიდენტი დიმიტრი მედვედევი ერთ-ერთ გამოსვლაში, საქართველოში ჩატარებული სამხედრო ოპერაცია „ჰუმანიტარულ ინტერვენციად“ შეაფასა, თუმცა როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, „ჰუმანიტარული ინტერვენცია“ საერთაშორისო სამართლის მიხედვით არალეგალურია, შესაბამისად, საქართველოში განხორციელებული ოპერაციის ამ მოტივით გამართლება რუსეთს არ შეუძლია.
2008 წლის კონფლიქტში ჩართვის ერთ-ერთ წარმმართველ მოტივად რუსეთმა საკუთარი მოქალაქეებიც დაცვის ვალდებულება დაასახელა. რუსეთის კონსტიტუციის 61(2)-ე მუხლის თანახმად, „რუსეთის ფედერაცია საკუთარი მოქალაქის უსაფრთხოების გარანტიას იღებს სახელმწიფოს საზღვრებს გარეთაც“. ის, რომ რუსეთმა საქართველოში ოპერაცია საკუთარი მოქალაქეების დაცვისთვის დაიწყო დაადასტურა პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა.
1945 წლის შემდეგ საკუთარი მოქალაქეების დაცვის მოტივით სხვა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე სამხედრო მოქმედებები რამდენიმე სახელმწიფომ აწარმოა, თუმცა, ფაქტია, რომ ყველა მსგავსი ინტერვენცია რეჟიმის შეცვლით სრულდებოდა. სწორედ ამიტომ, არცერთი სასამართლო და ტრიბუნალი საკუათარი მოქალაქეების დასაცავად ძალის გამოყენებას არ ამართლებს.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ჩვეულებითი სამართლიდან გამომდინარე, საკუთარი მოქალაქეების დასაცავად შესაძლოა გამართლებული იყო „ბლიც კრიგის“ მსგავსი ოპერაცია და არა - სრულმასშტაბიანი სამხედრო ოპერაცია.
როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, რუსეთმა „ბლიც კრიგის“ მსგავსი ოპერაციის ნაცვლად, სრულმასშტაბიანი სამხედრო ოპერაცია აწარმოა. გარდა ამისა, რუსეთის კონსტიტუციით არ შეიძლება საერთაშორისო სამართლის დარღვევის გამართლება.
გარდა ამისა, დასკვნაში აღნიშნულია, რომ უნდა დაიდოს გარკვეული ზღვარი რუსეთის იმ მოქალაქეებსა, რომელნიც ამ სტატუსს დიდი ხანია ფლობენ და მათ შორის, ვინც ისარგებლა მოქალაქეობის მიღების გამარტივებით და ახლახან მიენიჭა ეს სტატუსი.
საბოლოოდ, ამ სამი მიზეზიდან გამომდინარე, საქართველოში რუსეთის ინტერვენცია საკუთარი მოქალაქეების დაცვის მოტივით არ შეიძლება იყოს ახსნილი.
მიმართვა უშიშროების საბჭოს
გაეროს ქარტიის 51-ე მუხლის მიხედვით, „წევრების მიერ თავდაცვის უფლების განხორციელებისას მიღებული ზომების შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს უშიშროების საბჭოს“ . როგორც ანგარიშშია აღნიშნული, 11 აგვიტოს რუსეთმა უშიშროების საბჭო გააფრთხილა, რომ არ რჩება სხვა გზა, გარდა თავდაცვის უფლების აღსრულებისა. წერილში აღნიშნული იყო, რომ რუსეთის ერთადერთ მიზანად რუსი მშდობისმყოფელებისა და რუსეთის მოქალაქეების დაცვა იყო.
რაც შეეხება საქართველოს, როგორც ანგარიშშია ნათქვამი, ოფიციალურ თბილისს უშიშროების საბჭოსთვის არ მიუმართავს, თუმცა ამ საკითხთთან დაკავშირებით გაურკვევლობაა, რადგან ფაქტია, რომ 8 აგვისტოს უშიშროების საბჭოს სხდომაზე საქართველოს ელჩმა საბჭოს საქართველოს მიზნები და შექმნილი სიტუაცია დეტალურად გააცნო.
დასკვნა
საერთო ჯამში, „საქართველოში მომხდარ კონფლიქტთან დაკავშირებული ფაქტების დამდგენი დამოუკიდებელი საერთაშორისო მისიის“ დასკვნა კიდევ უფრო ბევრ კითხვას აჩენს, ვიდრე პასუხობს. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ დოკუმენტმა კონფლიქტის გარკვეულ სამართლებრივ ჩარჩოში ჩასმა მოახერხა.
როგორც ზემოთ აღინიშნა, ქარტიის 2(4)-ე მუხლი კონფლიქტში მონაწილე ყველა მხარემ დაარღვია, რადგან თითოული მათგანი ახორციელებდა ძალის გამოყენების მუქარას.
საქართველოს შემთხვევაში, სამხრეთ ოსეთზე სამხედრო იერიში სრულ თანხვედრაში მოდის ქარტიის 51-ე მუხლით გათვალისწინებულ თავდაცვის უფლებასთან, ხოლო ჩვეულებითი სამართლით განსაზღვრული, მოქმედებების აუცილებლობისა და პროპორციულობის ნორმა საქართველომ მხოლოდ ნაწილობრივ დაარღვია.
მისიამ საქართველოს მიერ რუსეთის არმიის წინააღმდეგ ძალის გამოყენება თავადაცვის უფლების განხორციელებად არ შეაფასა, რადგან ვერ დადგინდა, რომ საქართველოს შეტევის მომენტში რუსული არმია სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიაზე იყო ან მისი შემოსვლის გარდაუვალი საფრთხე არსებობდა, არ დადასტურდა ის, რომ რუსმა მშვიდობისმყოფელებმა მანდატი დაარღვიეს და არც ის, რომ 8 აგვისტოს სამხრეთ ოსეთის მილიცია რუსეთის მიერ „ეფექტიანად კონტროლდებოდა“ და ჩრდილოეთ კავკასიელი არალეგალები ჩართულნი იყვნენ კონფლიქტში.
რაც შეეხება რუსეთს, მოსკოვმა საქართველოში ინტევენცია რუსი მშვიდობისმყოფელების დაცვის მოტივით ახსნა, თუმცა მისიამ ვერ დაადასტურა, რომ საქართველომ მართლაც განახორციელა იერიში მშვიდობისმყოფელებზე.
რუსეთი საკუთარ ქმედებებს ხსნიდა „ჰუმანიტარული ინტერვენციის“, კოლექტიური თავდაცვის, სამხრეთ ოსეთის თხოვნის, საკუთარი მოქალაქეების დაცვისა და სამშვიდობო მისიის აღსრულების აუცილებლობით, თუმცა მისიის ანგარიშში, რუსეთის ინტერვენციის გამამართლებელი ყველა არგუმენტი უარყოფილია. გარდა ამისა, დასკვნაში აღნიშნულია, რომ რუსეთმა დაარღვია აუცილებლობისა და პროპორციულობის ყველა ზღვარი.
1. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, http://www.ceiig.ch/Report.html, accessed May 14.
2. Charter of UN, Chapter 1, Article 2, http://www.un.org/en/documents/charter/chapter1.shtml, accessed May 13.
3. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 238.
4. Charter of UN, Chapter VII, Article 51, http://www.un.org/en/documents/charter/chapter7.shtml, accessed May 13.
5. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 242.
6. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 251.
7. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 256.
8. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, pp. 256-257.
9. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 274.
10. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 279.
11. The Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia, Volume II, p. 289.
12. Charter of UN, Chapter VII, Article 51, http://www.un.org/en/documents/charter/chapter7.shtml, accessed May
