( გამოხმაურება ბ-ნ ბ. ივანიშვილის 12.10.2011 მიმართვაზე საქართველოს ყველა მოქალაქისადმი)

მოგესალმებით და საქართველოს ყველა მოქალაქისადმი მიმართვის პასუხად, ერთი თქვენთაგანი, წარმოგიდგენთ წინადადებას შემდეგ კონკრეტულობაზე:

„თუ გვინდა რომ ქვეყანა ამ ნახევრად მკვდრული მდგომარეობიდან, ამ შოკიდან გამოვიდეს, პირველ რიგში სიმართლე უნდა ვილაპარაკოთ და ვინც არ არის კახაბერი, კახაბრად არ უნდა გამოვაცხადოთ“.

იმედია დამეთანხმებით, რომ თქვენი უშუალო მონაწილეობით საზოგადოებრივ სამსჯავროზე გამოტანილი ეს საკითხთა-საკითხი, ამგვარ - უაღრესად ზოგად - ფორმაში წარმოდგენილი, ფართო საზოგადოებრივი ცნობიერების წინსვლას ვერაფერს მატებს. და აი რატომ:

მოგეხსენებათ, რომ აკაკი წერეთლის პუბლიცისტიკის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამ, ერთი შეხედვით თითქოსდა მარტივი საკითხის („კახაბერი - ფსევდოკახაბერი“) რაობის გარკვევას და საზოგადოებრივ ცნობიერებაში დამკვიდრების თემას ეძღვნება. UNESCO- ს წლევანდელი წლის იუბილიარის - ვაჟა ფშაველას შემოქმედება და პუბლიცისტიკა ხომ გაჯერებულია „კაი ყმის“ ძებნა-შეტყობის, ჩვენდა საბედნიეროდ დაუსრულებელი მოტივ-მცდელობებით. აღარაფერს ვამბობ ილიას, ნიკო ნიკოლაძის და სხვა ქართველ მოაზროვნეთა ლიტერატურულ მემკვიდრეობაზე და უმდიდრეს, ჯერ კიდევ სიღრმისეულად შეუსწავლელ და დაულაგებელ - ქართულ საგანმანათლებლო სივრცეში არა ადეკვატურად (უკეთეს შემთხვევაში ფრაგმენტალურად, ნიკო ნიკოლაძის კი - არანაირად!) წარმოდგენილ, მათ პუბლიცისტიკაზე.

თქვენს წინაშე ვაყენებთ ქართული საზოგადოებრივი აზრის ისტორიის კვლევის ქმედითი ეროვნული ცენტრის დაფუძნების საკითხს. იმგვარი ეროვნული ინსტიტუტისა, რომელშიაც, განსხვავებით აქამდე არსებულისა, ზოგადსაკაცობრიო მოაზროვნეთა მემკვიდრეობის სრულფასოვან ქართულენოვან თანგმანთა და ზემოთდასახელებულ ქართველ მოღვაწეთა გვერდით, წარმოჩინდება ნიკო ნიკოლაძის, მიხაკო და გრიგოლ წერეთლების, ნიკო მარის, ექვთიმე თაყაიშვილის, ფილიპე გოგიჩაიშვილის, კირიონ II, გაბრიელ კათალიკოსის, არჩილ ჯორჯაძის, დიმიტრი უზნაძის, გერასიმე და გერონტი ქიქოძის, ვახტანგ კოტეტიშვილის, მოსე გოგიბერიძის, შალვა ნუცუბიძის, ლევან გოთუას, აკაკი გაწერელიას, აკაკი ბაქრაძის, ოთარ ჭილაძის, მერაბ მამარდაშვილის და მათ თანაზომად სხვა ნაცნობ, თუ ჯერ კიდევ ფართო საზოგადოებისათვის აღმოსაჩენ მოაზროვნე-განმანათლებელთა მემკვიდრეობა და საქმეები. მხედველობაში გვაქვს არა ამ მემკვიდრეობის სქოლასტიკური ფორმით წარმოდგენა, არამედ „მათის ბუნებურის შინაარსის“ (ილია) - ეროვნული იდეის - ეროვნული განვითარების ერთიანი ღერძის სახელმწიფოებრივად სასიცოცხლო აუცილებლობის გააზრებისათვის საკმარისი ანალიზით. საკუთარ მოქალაქეებზე არამოძალადე სახელმწიფოსი, რომელსაც მიხაკო წერეთელი თავის "ერი და კაცობრიობა"- ში "ერის ჯავშანს" უწოდებს.

ამგვარი ინსტიტუტის განსხვავებულობის კიდევ ერთ ძირითად ნიშნად, უცხოელ, საერთაშორისო დონის იმ მოაზროვნეთა მემკვიდრეობის წარმოჩენას ვგულისხმობთ, რომლებიც, თანამედროვე საქართველოს მოქალაქეებს საკუთარი თავის პოვნაში - პიროვნულ კულტურულ და პროფესიულ განვითარებაში და არა პოლიტიკური „იზმების“ გონებრივ კაფსულაში განთავსებაში, ქართულ სახელმწიფოებრიობას კი - განვითარების და აყვავების მკაფიო და უმოკლესი გზის პოვნაში დაეხმარებიან.

უცხოეთიდან ხელაღებით და გაუაზრებლად გადმოღებულ და ამიტომაც ქართულ ნიადაგზე ქვეყნის სასიკეთოდ ვერ დამკვიდრებული პოლიტიკური „იზმები“-ს შეფასებაში ილია, აკაკი, ვაჟა, ნიკო ნიკოლაძე, მიხაკო წერეთელი, არჩილ ჯორჯაძე, გერონტი ქიქოზე, აკაკი ბაქრაძე და მრავალი სხვა, ქართველი ინტელექტუალები, მიუხედავად მათ შორის თავის დროზე არსებულ, მწვავე პუბლიცისტური თუ პიროვნული დაპირისპირებისა, ერთსულოვანნი არიან - ერთ პოლიტიკურ პლატფორმაზე დგანან: ქართული სახელმწიფოებრიობა ავთენტიკურ - ქართული საზოგადოებრივი ურთიერთობების წიაღშივე ჩასახულ, - გარე (ეგზოგენურ) დესტრუქციულ ფაქტორთა დეფორმაციების გავლენისაგან მაქსიმალურად დაცულ საზოგადოებრივ ცნობიერებას და რეალობებს უნდა ემყარებოდეს.

ქართული კულტურული მემკვიდრეობის აღიარებული მკვლევარი აკაკი ბაქრაძე, ნიკო ნიკოლაძის პიროვნების, მემკვიდრეობის და მისი ეპოქის საფუძვლიანი შესწავლა-აღწერისას, ამგარ დასკვნას გვთავაზობს: „თერგდალეულები, ხალხოსნებისა და სოციალ-დემოკრატებისაგან განსხვავებით, ცდილობდნენ ქართველი ხალხის ცხოვრება ნასესხები აზრებითა და იდეებით კი არ მოეწყოთ, არამედ, ჩვენი ერის ისტორია, ყოფა, ზნე-ჩვეულება, ხასიათი, თვისება ღრმად შეესწავლათ, გაეთვალისწინებინათ და მომავალი ამ ცოდნის გამოყენებით აეგოთ“.

XIX ს. 60-იანელთა მიერ შემუშავებული ხსენებული პლატფორმა, საქართველოში „იზმების“ ძალადობრივი განამდვილების მცდელობათა ერთსაუკუნოვან ხორცსაკეპში გამოვლილი, ყველაზე სანდო მსაჯულის -დროთი შემოწმებული ფუნდამენტური მნიშვნელობის კულტურული ფაქტია.

„ქართველებმა ფაქტების მოვლა არ ვიცით“ - აკადემიკოსებიდან ღრმა ცოდნა-ერუდიციით გამორჩეული, აწ განსვენებული ვლადიმერ ჭავჭანიძის ეს შეგონება, ვფიქრობთ მრავლისმეტყველია და ქართული საზოგადოებრივი ცნობიერებიათვის ჯერ კიდევ ახალი ხილია..

ისტორიული მემკვიდრეობის ამ ფუნდამენტურ კულტურულ ფაქტს, ვერ ვუპატრონეთ - ქვეყნის საგანმანათლებლო სივრცეში ადეკვატურად ვერ ავსახეთ. შედეგად მივიღეთ საგანმანათლებლო უხერხემლობის ნიადაგიდან საზოგადოებრივ ცნობიერებაში კულტივირებული უმეცრება, დღემდე რომ კვებავს ფსევდოპლურალისტულ განწყობებს. ვგულისხმობთ ცოდნის დეფიციტის საფუძველზე არამარტო ფართო საზოგადოებრივ ცნობიერებაში მოარულ, არამედ სამეცნიერო წრეებშიაც გახმიანებულ, ეპოქის სულის ობივატელურ ინტერპეტაციას: - „ილია და ნიკო ნიკოლაძის დუელამდე თითქმის მისული დაპირისპირების“, „ილიასა და აკაკის შორის „ვეფხისტყაოსანზე“ გამართულ პოლემიკას, „ქართველთა გაუტანლობის“ და ა.შ. თემებზე პედალირებას და სხვ. ამდაგვარს, უმთავრესიდან მეათეხარისხოვანზე რომ გადააქვს საზოგადოების წევრთა ყურადღება.

ამგვარი ინსტიტუტი არსებობის ძირითად მიზნად, ამ და სხვა კულტურული ფუნდამენტური ფაქტების გარშემო საზოგადოებრივი აზრის კონსოლიდირება გვესახება. ვფიქრობთ, რომ ამგვარი მცდელობები, გრძელვადიან პერსპექტივაში მაინც, ხელს შეუწყობს მოსახლეობის პოლიტიკური კულტურის ამაღლებას; შეარბილებს პოლიტიკურ ოპონენტთა შორის სადღეისოდ არსებულ მწვავე დაპირისპირებას, რომლებიც ღრმა ანალიზით გამორჩეულ აკაკი წერეთლის პუბლიცისტიკაში (“ფიქრები ბუხრის წინ“, „საანბანო ჭეშმარიტება“, „უბრალო საუბარი“ და სხვ.), კონსტანტინე კაპანელის ცნობილ წიგნში ("უჩვენოდ ვით იმღერეთა") და ამ თემებზე მიძღვნილ სხვა ავტორთა ნაშრომებში, ლამის ქართული ეროვნული ხასიათისა და ფსიქიკის თვისებად იხსენიება.

(გაგრძელებას წარმოვადგენთ მხოლოდ დაინტერესების შემთხვევაში)