მსოფლიო სამეცნიერო საზოგადოებაში უკანასკნელ ხანს ტენდენციად დამკვიდრდა – მიეცეს კომერციალიზაციის შესაძლებლობა ყველა იმ სამეცნიერო მიგნებას თუ აღმოჩენას, რასაც დადებითი პრაქტიკული შედეგები მოჰყვება. ამ პროცესებმა საქართველოშიც დაიწყო დამკვიდრება. დაწყებულია პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე სამეცნიერო ნაშრომებისა და საინტერესო მიგნებების მოძიების პროცესი, რაც წარმატების შემთხვევაში მეცნიერის, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუციის, კონკრეტული საწარმოსა თუ მთლიანად ქვეყნისთვის უდავოდ მომგებიანი იქნება.

ქართველ მეცნიერთა დიდი ჯგუფისთვის და საზოგადოების ნაწილისთვის კარგადაა ცნობილი ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ რამაზ ქაცარავას სახელი. პოლიმერების სინთეზის მის მიერ შემუშავებული ახალი პოლიკონდენსაციური მეთოდების - "აქტივირებული" და "სილილური" პოლიკონდენსაციის შექმნამ კარგა ხანია საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა და ზოგი მათგანი ლიტერატურაში "ქაცარავას მეთოდის" სახელწოდებითაც მოიხსენიება. პოლიკონდენსაციის ახალი მეთოდების გამოყენებით მიიღწევა სხვადასხვა კლასის ახალი ჰეტეროჯაჭვური პოლიმერების სინთეზი, რაც წარმატებით გამოიყენება სხვადასხვა სამედიცინო პრეპარატის თუ ნაკეთობის დასამზადებლად.

პოლიმერი არის ე.წ. მაღალმოლეკულური ნაერთი, რომელიც მოლეკულათა გრძელი ჯაჭვებისგან შედგება. ასეთ ჯაჭვებს მაკრომოლეკულებს უწოდებენ. სწორედ მაკრომოლეკულების შემცველ ნივთიერებებს გააჩნიათ გარკვეული სამასალე თვისებები (წარმოქმნიან აფსკებს, ბოჭკოებს, გამოიყენება კონსტრუქციულ მასალებად და სხვ.) ან ფუნქციური დატვირთვები (წარმოადგენენ ეფექტურ კატალიზატორებს, არიან გენეტიკური ინფორმაციის მატარებლები და გადამტანები (დნმ, რნმ) და ა. შ.). პოლიმერები ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში. ბევრისათვის კარგად არის ცნობილი ისეთი ბუნებრივი პოლიმერები, როგორებიცაა, მაგალითად, ცილები (ბეწვი, მატყლი, აბრეშუმი და სხვ.), ცელულოზა (ბამბა, მერქანი და სხვ), სახამებელი, ნუკლეინის მჟავები, ბუნებრივი კაუჩუკი. ბევრ მათგანს ადამიანი დიდი ხანია ფართოდ იყენებს ცხოვრებასა და საქმიანობაში (ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი, ხელსაწყოები, ავეჯი და სხვ.). მაგრამ რადგანაც ბუნებრივი პოლიმერები არ არის საკმარისი რაოდენობით, რათა დააკმაყოფილოს კაცობრიობის მზარდი მოთხოვნები, ამასთან მათი ფასიც საკმაოდ მაღალია, მეცნიერებმა მათი ხელოვნურად მიღება – სინთეზი დაიწყეს. სწორედ სინთეზური პოლიმერი გახლავთ ჩვენს გარშემო თვალშეჩვეული ბევრი ნივთი _ კაპრონისა და ლავსანის ბოჭკო, მრავალი ნაკეთობა კომპიუტერის კორპუსიდან დაწყებული, საწერკალამით ან პოლიეთილენის პარკით დასრულებული და სხვ.

პოლიმერები თანდათან დამკვიდრდა მედიცინაშიც. დღეს ის აქტიურად გამოიყენება სამედიცინო კატეთერების, ერთჯერადი შპრიცების, სისხლის გადასხმის სისტემების და სხვა ორგანიზმგარე მოხმარების სამედიცინო საგნების დასამზადებლად.

პოლიმერებს ორგანიზმშიდა მოხმარების სამედიცინო ნაკეთობებსა თუ პრეპარატებშიც იყენებენ. ასეთი პოლიმერები იყოფა ორ დიდ ჯგუფად – მდგრად და განწოვად (ბიოდაშლად ანუ ბიოდეგრადირებად) პოლიმერებად. მდგრადობით უნდა გამოირჩეოდეს გულის სარქველები, სახსრები და ა.შ. ხოლო ისეთი ნაკეთობები, როგორებიცაა, მაგალითად, დროებითი ფუნქციის მატარებელი ქირურგიული ძაფები ან სხვა ნაკეთობები, პოლიმერული წამლები და ა.შ. გარკვეული დროის შემდეგ უნდა გაიწოვოს და გამოიდევნოს ორგანიზმიდან.

ბიოდეგრადირებად პოლიმერს უკვე კარგა ხანია იყენებენ მედიცინაში. XX საუკუნის 50-ან წლებამდე გავრცელებული იყო მხოლოდ ბუნებრივი წარმოშობის მასალები. ერთ-ერთი მათგანია კარგად ცნობილი განწოვადი ქირურგიული ძაფი კეტგუტი, რომელსაც ამზადებენ წვრილფეხა რქოსანი საქონლის გარკვეული ნაწილებისაგან მიღებული ცილოვანი პოლიმერის – კოლაგენის საფუძველზე. კეტგუტის დადებითი თვისებაა ის, რომ ორგანიზმში იშლება ბუნებრივი ამინომჟავების გამოთავისუფლებით, მაგრამ მას გააჩნია მნიშვნელოვანი ნაკლი - ცილოვანი ბუნების გამო ადამიანთა გარკვეული ნაწილს აქვს ალერგიული რეაქცია მასზე; საკმაოდ ძნელია ასევე კეტგუტის ბოჭკოს დამზადება ინდუსტრიულ მასშტაბში და მისი სტანდარტიზაცია. ამიტომ ქიმიკოსებმა დაიწყეს ფიქრი ისეთი სინთეზური განწოვადი პოლიმერის მიღებაზე, რომელიც თავისუფალი იქნებოდა აღნიშნული ნაკლისგან და ამავე დროს არ ექნებოდა მავნე ზემოქმედება ორგანიზმზე. აქვე შევნიშნავთ, რომ მოთხოვნები ორგანიზმშიდა მოხმარების, განსაკუთრებით კი განწოვადი პოლიმერების მიმართ გაცილებით მკაცრია, ვიდრე ორგანიზმგარე მოხმარების პოლიმერული მასალების მიმართ.

გასული საუკუნის დაახლოებით 60-იანი წლებიდან დაიწყო განწოვადი პოლიმერების სისტემატური კვლევის ერა. ეს მნიშვნელოვანწილად განაპირობა ამერიკული კომპანია "ციანამიდის” მიერ წარმოებული სინთეზური ქირურგიული ძაფის "დექსონის” (წარმოადგენს პოლიგლიკოლის მჟავას) კომერციულმა წარმატებამ.

პროფესორ რამაზ ქაცარავას კვლევის სფერო სწორედ სინთეზური ბიოდეგრადირებადი პოლიმერებია. მას ამ სფეროში მოპოვებული აქვს მრავალი ეროვნული და საერთაშორისო სამეცნიერო გრანტი, გამოქვეყნებული აქვს 260-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა წამყვან უცხოურ ჟურნალებში. 1999 წლიდან არის ღირსების ორდენის კავალერი და 2007 წლიდან ფლობს ინტელექტუალური საკუთრების საერთაშორისო ორგანიზაციის (WIPO)-ს ოქროს მედალს, როგორც წარჩინებული გამომგონებელი.

ბატონი რამაზი ამჯერად სათავეში ჩაუდგება ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო პოლიმერებისა და მასალების ინსტიტუტს, რომელიც მისი მიგნებების კომერციალიზაციისთვის ახალ შესაძლებლობებს ქმნის.

რა სიახლეებს უნდა ელოდოს სამეცნიერო და, კერძოდ, სამედიცინო საზოგადოება ამ ინსტიტუტიდან, რა სამეცნიერო მიგნებებისთვის იშლება ახალი ასპარეზი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე და რა კონტაქტები შეიძლება დამყარდეს "ქაცარავას მეთოდის" საერთაშორისო ბაზარზე გასატანად, ამ საკითხებზე თავად პროფესორი რამაზ ქაცარავა გვესაუბრება:

ბატონო რამაზ, მკითხველისთვის საინტერესო იქნება ავხსნათ, რას ითვალისწინებს თქვენი მეთოდი...

ადამიანის ორგანიზმში გაწოვის (ანუ ბიოდაშლის) დროს პოლიმერული მასალა არ უნდა გამოყოფდეს ისეთ ნივთიერებებს, რომელიც ორგანიზმისთვის ტოქსიკური ან კანცეროგენულია. ამიტომ მაკრომოლეკულები ისეთი საშენი მასალისგან უნდა აიგოს, რომელთა გამოთავისუფლება არ ვნებს ორგანიზმს.

"არამავნე საშენ მასალებს” მიეკუთვნება ბუნებაში გავრცელებული ნივთიერებები, მაგალითად, ალფა-ამინომჟავები, რომლისგანაც ჩვენ – ცოცხალი ორგანიზმები ვართ აგებულნი. ჩვენი იდეა იყო, რომ საშენ ბლოკებად სწორედ ამინომჟავები აგვეღო და მიგვეღო სამედიცინო დანიშნულების პოლიმერები, რომლისგანაც შემდგომში შესაძლებელი იქნებოდა სხვადასხვა სამედიცინო მასალისა თუ ნაკეთობის დამზადება. ეს ასახულია ინსტიტუტის სახელწოდებაშიც - სამედიცინო პოლიმერებისა და მასალების ინსტიტუტი.

გრძელი მოლეკულები ალფა-ამინომჟავების საფუძველზე ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში მიიღო დიდმა გერმანელმა ქიმიკოსმა ემილ ფიშერმა. მან პირველმა შესძლო ქიმიური კავშირებით გადაება ერთმანეთთან სხვადასხვა ამინომჟავა. შევნიშნავთ, რომ ე. ფიშერის მიერ მიღებული პოლიმერები არ იყო საკმაოდ გრძელი (ქიმიკოსები ვიტყვით – მაღალმოლეკულური), რათა ჰქონოდათ სასურველი სამასალე თვისებები – იმ პერიოდისათვის ფიშერი ამ ამოცანას არც ისახავდა, ვინაიდან იმ პერიოდისათვის პოლიმერების მედიცინაში გამოყენების პერსპექტივაც კი არ ჩანდა. ფიშერის მიზანი იყო ეჩვენებინა, რომ ცილები წარმოადგენენ ამინომჟავებისაგან აგებულ გრძელ მოლეკულებს. შემდგომში ამინომჟავების საფუძველზე პოლიმერების (ე.წ. პოლიამინომჟავების) სინთეზის მეთოდები განვითარდა და მნიშვნელოვნად დაიხვეწა. ამან შესაძლებელი გახადა XX საუკუნის შუა წლებში მიეღოთ ძალიან მაღალმოლეკულური სინთეზური პოლიმერები კარგი სამასალე თვისებებით (ანუ მათ საფუძველზე მიიღებოდა ბოჭკოები, აფსკები, სხვადასხვა ნაკეთობები), მაგრამ მათ არ აღმოაჩნდათ სასურველი დაშლის სიჩქარე ორგანიზმში. გარდა ამისა, ამ პოლიმერებს აღმოაჩნდათ ბუნებრივი ანალოგების _ ცილების უარყოფითი თვისება _ იწვევდნენ ალერგიული რეაქციებს. ამიტომ ასეთი პოლიმერების გამოყენებაზე, სამედიცინო მასალების სახით, უარი თქვეს.

მეორე მხრივ, ამინომჟავები ძალიან მიმზიდველი "საშენი მასალაა" სამედიცინო დანიშნულების პოლიმერების მისაღებად, რადგან დაშლის შემდეგ ისინი უზრუნველყოფდნენ ორგანიზმს საკვები მასალით – ალფა-ამინომჟავებით. ჩვენ გადავწყვიტეთ, ისე აგვეგო ამინომჟავების შემცველი მოლეკულების გრძელი ჯაჭვი, რომ ცილას არ დამსგავსებოდა. ამისთვის მასში უნდა შეგვეყვანა ჯგუფები, რომლებიც ადვილად დაიშლებოდნენ და პოლიმერი უნდა აგვეგო ისე, რომ ამინომჟავები მაკრომოლეკულების სტრუქტურაში ჩაგვერთო ისე (არაკანონიკურად), რომ ვერ ეცნო რეცეპტორებს და, შესაბამისად, პოლიმერებს არ ჰქონოდათ ცილებისა და პოლიამინომჟავებისათვის დამახასიათებელი ალერგიული რეაქცია. შედეგად შეიქმნა საკმაოდ დიდი და წარმატებული მიმართულება. ამინომჟავების საფუძველზე მივიღეთ ცილების სინთეზური ანალოგები. ცილებისგან ავიღეთ მათთვის დამახასიათებელი სიკეთე (ამინომჟავების გამოთავისუფლება და, შესაბამისად, მკვებავი უნარი) და დავუკარგეთ მას ზემოაღნიშნული უარყოფითი თვისება. ამინომჟავების შემცველი არაკანონიკური მაკრომოლეკულების კონსტრუირებისათვის ამინომჟავების გარდა საშენ ბლოკებად ვიყენებთ ისეთ არატოქსიკურ ნივთიერებებს, როგორებიცაა ე.წ. ცხიმოვანი რიგის დიოლები და დიკარბომჟავები. შედეგად ჩვენ მიერ მიღებული პოლიმერები გამოირჩევა უაღრესად მაღალი ბიოშეთავსებადობით და სამასალე თვისებათა ფართო სპექტრით – მაღალელასტიური პოლიმერებიდან ბოჭკოსა და მტკიცე კონსტრუქციულ (ქირურგიისათვის) მასალებამდე.

რამდენი ხანი იმუშავეთ ამ მიგნებაზე და რა შედეგები მოგცათ მან?

30 წელზე მეტია ამ თემაზე ვმუშაობთ. ამ წლების განმავლობაში შევიმუშავეთ ამინომჟავების ახალი ქიმია (მხედველობაში მაქვს მაკრომოლეკულების ქიმია).

პრაქტიკულ გამოყენებაზე ორიენტირებული კვლევის პირველი შედეგი იყო ის, რაც ჩვენს მწირ პირობებში შეიძლებოდა გაკეთებულიყო, ანუ გარეგანი მოხმარების პრეპარატები. ჩვენ შევქმენით ე.წ ხელოვნური კანი (ნუ გაიკვირვებთ – ეს სამეცნიერო ჟარგონია) "ფაგობიოდერმი", რომელსაც უკვე საკმაო რეზონანსი აქვს მსოფლიოში და საერთაშორისო ლიტერატურაშიც მოიხსენება. ეს არის პრეპარატი, რომელიც შეიცავს ბაქტერიოფაგებს და ანტიბიოტიკებს, ფერმენტებსა და ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებას, გამოირჩევა ჭრილობის შეხორცების უაღრესად მაღალი უნარით. გამოიყენება წყლულების (ტროპიკული და დიაბეტური), დამწვრობის, ნაგლეჯი თუ ნაფლეთი ჭრილობის, ნაკბენების და სხვა წარმოშობის ინფიცირებული ჭრილობების სამკურნალოდ.

"ფაგობიოდერმის" პერფორირებული ფირი

პირველ ეტაპზე ვამზადებდით მხოლოდ აფსკს ("ფაგობიოდერმს"), რომელიც ჭრილობაზე იდებოდა და შესანიშნავად ახორცებდა მას. შემდეგ უკვე შევქმენით შესასხურებელი პრეპარატი "კოლადერმი", რომელიც ძალზე მარტივი მოსახმარია. ამგვარ პრეპარატებს გამოყენებითი მნიშვნელობა აქვს არმიაში, პოლიციაში, მასობრივი კატასტროფების დროს, ჩვეულებრივ საყოფაცხოვრებო სიტუაციებში, ამიტომ გვინდა მოვახდინოთ მისი კომერციალიზაცია. ჩვენი პოლიმერების პრაქტიკაში დანერგვის მიზნით, მიმდინარეობს ინტენსიური ერთობლივი კვლევები აშშ-ს, იაპონიის და ევროპის წამყვან უნივერსიტეტებთან და ფირმებთან. რიგი პოლიმერებისა წარმატებით გადის წინაკლინიკურ და კლინიკურ გამოცდებს ამერიკას, ჰოლანდიასა და ჩინეთში.

რაც შეეხება საქართველოს, "ფაგობიოდერმმა" და "კოლადერმმა" გაიარეს აუცილებელი წინალინიკური და კლინიკური გამოცდები. პრეპარატები დარეგისტრირდა ჯანდაცვის სამინისტროში, მივიღეთ უფლება მის წარმოებასა და რეალიზაციაზე. ჩვენი ინსტიტუტი აქტიურად მონაწილეობს ამ პროცესებში.

როდის დაფუძნდა სამედიცინო პოლიმერებისა და მასალების ინსტიტუტი და რა იმედებს ამყარებთ მის ამოქმედებაზე?

ახალი ინსტიტუტი, ისევე როგორც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, კერძო სამართლის იურიდიული პირი იქნება და ეს მოგვცემს უფლებას, რომ პრეპარატის კომპონენტები ვაწარმოოთ მოგების გარეშე. მზა პრეპარატს ბაზარზე გაიტანს ფარმაცევტული ფირმა "ნეოფარმი", რომელთანაც მჭიდრო ურთიერთობა გვაქვს. აღნიშნულ კომპანიასთან ერთად ვამუშავებთ "კოლადერმის" მოდიფიცირებულ ვარიანტებს გაძლიერებული ანტიბაქტერიული და სოკოს საწინააღმდეგო თვისებებით. აღნიშნულ თემაზე წარდგენილი გვქონდა პროექტი CRDF-STEP 2010 წლის გრანტის მისაპოვებლად. ამერიკული მკაცრი ბიზნეს-ექსპერტიზის შემდეგ პროექტი გავიდა დასკვნით ეტაპზე. იმედს ვიტოვებთ, რომ აქაც წარმატებას მივაღწევთ. შევნიშნავ, რომ საბაზო პრეპარატი "კოლადერმი" მომზადდა სწორედ CRDF-STEP საგრანტო დაფინანსებით, რომელიც 2008 წელს მივიღეთ.

სამედიცინო პოლიმერებისა და მასალების ინსტიტუტის შექმნის ინიციატორი გახლდათ უნივერსიტეტის რექტორი, პროფესორი გიორგი ხუბუა, რომელიც მიხვდა, რა პერსპექტივაა ამ საქმიანობაში და დიდი დახმარება გაგვიწია. მოგახსენებთ, რომ მე ტექნიკურ უნივერსიტეტში ვმოღვაწეობ და იქ კარგი სამუშაო პირობები მაქვს, მაგრამ ის წინადადებები, რაც თსუ-მ და ბატონმა გიორგიმ შემომთავაზა, ძალიან მომხიბვლელია. კერძოდ, აქ სამი მიმართულებით ვიმუშავებთ

1. სწავლა (მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის დონეზე),
2. კვლევა და
3. პოლიმერების წარმოება ამ პროცესებში ყველა დონის სტუდენტის აქტიური მონაწილეობით.

ეს სქემა ძალზე პერსპექტულია. შევნიშნავ, რომ ასეთი სქემით ბალტიისპირეთში საბჭოთა კავშირის დროსაც კი მუშაობდნენ და ის ეფექტური იყო, განსაკუთრებით ახალგაზრდა ქიმიკოსების მაღალ პროფესიულ კონდიციამდე მიყვანის თვალსაზრისით.

ინსტიტუტს ბაზა თსუ-ის ბიოლოგების კორპუსში ექნება. აქვე მინდა ვთქვა, რომ ეს ინსტიტუტი ცარიელ ადგილზე არ იქმნება. ჩვენ დიდი ხანია ვთანამშრომლობთ უნივერსიტეტის გუნდთან, რომელსაც ჩემი კოლეგა და მეგობარი, ქიიმიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი დავით ტუღუში ხელმძღვანელობს. დღეისათვის ეს ჯგუფი სასწავლო პროცესს ჩამოშორდა, მთლიანად კვლევაში ჩაერთო და ძალიან ბევრს აკეთებს ჩვენი საერთო წარმატებისთვის. პრაქტიკულად ესაა ის ბაზა, რის საფუძველზეც ინსტიტუტი ყალიბდება.

ჩვენ ვისაუბრეთ თქვენი კვლევების პირველ მიღწევებზე, ამჯერად რა სამეცნიერო სიახლეებს უნდა ველოდოთ, რაზე მუშაობს პროფესორ რამაზ ქაცარავას გუნდი?

აქამდე ჩვენ ორიენტირებული ვიყავით უფრო ქირურგიული (მათ შორის წამლებით დატვირთული) მასალების შექმნაზე. მას შემდეგ, რაც დავამყარეთ სამეცნიერო კავშირი ბოსტონის ნორდისტ უნივერსიტეტის (NEU, აშშ) ნანო-ფარმაციის დეპარტამენტთან (რომელსაც სსრკ-დან წასული ცნობილი მეცნიერი ვ. ტორჩილინი ხელმძღვანელობს), შევძელით უფრო მაღალ მატერიებთან შეჭიდებაც - ვმუშაობთ გენური ინჟინერიის ზოგიერთი პრობლემის გადაჭრაზე (ეს ძალიან ძვირადღირებული კვლევებია, ამიტომ აუცილებელია მდიდარი პარტნიორი).

პოპულარულად იდეა შემდეგშია: არსებობენ დადებითი მუხტის მატარებელი პოლიმერული ელექტროლიტები, ე. წ. პოლიკათიონები. ეს პოლიმერები კომპლექსდებიან დნმ-თან, იწვევენ მის კომპაქტიზაციას (ზომების შემცირებას) და ხელს უწყობენ მის უჯრედშიდა ტრანსპორტს, რაც საჭიროა იმისთვის, რომ მოხდეს უჯრედის დაზიანებული გენეტიკური აპარატის რეპარაცია (შეკეთება). ასეთ პოლიმერებს ტრანსფექციის აგენტებს უწოდებენ. ცნობილია რიგი ტრანსფექციის აგენტებისა, მაგრამ მათი მნიშვნელოვანი ნაკლია მაღალი ციტოტოქსიკურობა. ჩვენი მეთოდების გამოყენებით დავასინთეზეთ ტრანსფექციის ახალი აგენტები, რომლებიც გაცილებით ნაკლებ ციტოტოქსიკურია არსებულთან შედარებით. ეს ცოტა ხნის წინ დაადგინა ერთ-ერთმა ჩემმა დოქტორანტმა, რომელიც ამჟამად მივლინებით იმყოფება NEU-ში.

მედიცინაში პოლიელექტროლიტების (როგორც პოლიკატიონების, ასევე პოლიანიონების) გამოყენებაზე ვმუშაობთ აგრეთვე ლოზანის ფედერალური პოლიტექნიკური სკოლის რეგენერაციული მედიცინის და ფარმაკობიოლოგიის ლაბორატორიასთან (შვეიცარული ნაციონალური სამეცნიერო ფონდის გრანტის ფარგლებში, რომელიც ითვალისწინებს ძირითადად ჩვენი ახალგაზრდა მეცნიერების მხარდაჭერას).

ამის გარდა, ჩვენი პოლიმერები უკვე ინერგება პრაქტიკაში აშშ-ში ბიოტექნოლოგიური კომპანიების “Media Vas” (San Diego, CA), “SurModics” (Minnepolis, MN), “Inrtalytix” (Baltimore, MD) და Akron Polymer Systems (Akron, OH), ასევე დიდი ჰოლანდიური კომპანია DSM-ის მიერ სხვადასხვა დანიშნულების ქირურგიული ნაკეთობების და წამლების კონტროლირებადი მიწოდების სისტემების სახით. ერთ-ერთი საინტერესო და პერსპექტული მიმართულებაა ვასკულარული სტენტის დაფარვა - ბიოდეგრადირებად პოლიმერში შეყავთ წამალი, რომელიც ხელს უშლის უჯრედების ზრდას და რესტენოზის განვითარებას. აღნიშნული სტენტები უკვე გადიან კლინიკურ გამოცდებს. ეს უკვე მნიშვნელოვანი წარმატებაა. ჩვენი პოლიმერების საფუძველზე მიღებულია ქათმის გრიპის ვაქცინა, ინსულინის პერორარული ფორმა. მიმდინარეობს კვლევები პოლიმერების საფუძველზე მიღებული ორგანულ-არაორგანული კომპოზიტების დასანერგად ძვლის რეკონსტრუქციის საქმეში. ჰოლანდიური წარმოება DSM გეგმავს კიდევ უფრო გააფართოოს პოლიმერების გამოყენების არეალი.

რადგან სამეცნიერო და ბიზნეს კონტაქტები ვახსენეთ, იქნებ დავაკონკრეტოთ, რისი გაკეთება იგეგმება მეცნიერების კომეციალიზაციის კუთხით?

ჩვენს უცხოურ კონტაქტებზე უკვე გესაუბრეთ. ასევე გესაუბრეთ საქართველოში უკვე დანერგილ ზოგიერთ პრეპარატზეც. დამატებით შემიძლია გითხრათ, რომ საქართველოში სხვა მიღწევებიც გვაქვს. მაგალითად, წინასწარი მონაცემებით, ჩვენი პოლიმერების საფუძველზე მიღებული პრეპარატი ეფექტური აღმოჩნდა ფილტვების დაავადების, კერძოდ ემპიემის მკურნალობაში. ტუბერკულოზის ცენტრის ხელმძღვანელთან ბატონ იაგორ კალანდაძესა და პროფესორ სერგო ვაშაკიძესთან ერთად ვგეგმავთ ამ მიმართულების მნიშვნელოვან განვითარებას. პროფესორ ს. ქემოკლიძესთან (თბილისის 2-ე საავადმყოფო) და თსუ-ს თანამშრომლებთან _ პროფესორ დ. ძიძიგურთან და პროფ. მ. რუხაძესთან ერთად ვმუშაობთ ჩვენი პოლიმერების საფუძველზე ანტისიმსივნური პრეპარატების ლოკალური მიწოდების სისტემების შექმნაზე. პირველი შედეგები მეტად დამაიმედებელია. თსუ-ს პროფესორ მერაბ კილაძესთან ერთად დავგეგმეთ მეტად პერსპექტული კვლევა კლინიკურ ინფექციებთან ბრძოლის მიმართულებით.

ზოგადად, ჩვენ ორი მიმართულებით ვაგრძელებთ მუშაობას

1. პოლიმერული წამლები და
2. ქირურგიული ნაკეთობები, რომლებშიც გამოიყენება ჩვენი პოლიმერები.

ორივე მიმართულება მეცნიერულადაც და კომერციალიზაციის თვალსაზრისითაც მეტად მომგებიანი და საინტერესოა.

ჩვენი ამბიციაა (რა თქმა უნდა, კარგი გაგებით) საქართველოში შევქმნათ და განვავითაროთ ახალი დარგი – სამედიცინო პოლიმერული მასალების წარმოება. ეს მოგვიტანს ახალ სამუშაო ადგილებს. თბილისის სახელმწიფო უნივერსტეტი ამ ამბიციური გეგმის რეალიზაციაში გვეხმარება. კარგი იქნებოდა, თუ დაგვეხმარებოდნენ სახელმწიფო სტრუქტურებიც. ჩვენ არ ვითხოვთ დააფინანსონ კვლევები ბუნდოვანი საბოლოო შედეგით – ჩვენთვის დახმარება იქნებოდა სახელმწიფო შეკვეთები ჩვენს პრეპარატებზე, რაც ძლიერ იმპულსს მისცემდა დარგის განვითარებას.